Risicovol spel in de kinderopvang: ruimte om te groeien

In de kinderopvang zien wij risicovol spel als een waardevol onderdeel van een gezonde ontwikkeling. Dit betekent dat kinderen de ruimte krijgen om in een veilige omgeving kleine risico’s te nemen en hiervan te leren. Want laten we eerlijk zijn: als alles altijd in één keer goed gaat, waar zit dan de ontwikkeling?

Juist wanneer iets niet lukt, leren kinderen. Hierbij kan je denken aan:

• Een baby die op een blok klimt en weer naar beneden probeert te komen.
• Een peuter die een zwaar houten blok op zijn voet laat vallen bij het bouwen.
• Een kind dat buiten rent, struikelt en zich bezeert.
• Of een sociale botsing: ruzie maken, buitengesloten worden en dit samen oplossen

Dit zijn allemaal waardevolle ervaringen, hoe vervelend ze op dat moment ook kunnen zijn.

Veiligheid.nl beschrijft 8 verschillende vormen van risicovol spel (zie de link hieronder).

Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld:

• Baby’s klimmen en klauteren op lage objecten (spelen op hoogte)
• Kijken naar hoe kinderen gevaarlijke capriolen uithalen. Via de observatie leren kinderen hier ook van. (plaatsvervangend risico)
• Peuters bouwen met stevige materialen of helpen met fruit snijden (spelen met gevaarlijke materialen)
• Kinderen laten stoeien (trek- en duwspel)
• Kinderen laten fietsen, rennen, klimmen/glijden enz (spelen met impact)
• Oudere kinderen laten spelen in de natuur (spelen op gevaarlijke plekken)
• Verstoppen in of achter een bosje, muurtje, om een hoekje. (Spelen uit het zicht)
• Sschommelen, op de kabelbaan enz. (spelen met snelheid)

Wij begeleiden waar nodig, maar geven ook ruimte om zelf te ontdekken.

Naarmate kinderen ouder worden, krijgen ze meer verantwoordelijkheid. Dit draagt bij aan hun zelfvertrouwen. Hoe mooi is het als een kind ervaart: “Ik kan dit zelf!”

Deze ervaringen vormen een belangrijke basis voor later. Kinderen leren hierdoor hele belangrijke vaardigheden zoals risico's zelf leren inschatten, oplossingen bedenken, omgaan met tegenslag en vertrouwen op zichzelf en hun omgeving.
Allemaal vaardigheden waar het in zijn of haar latere leven heel veel aan zal hebben.

Tijdens een uitstapje met de BSO speelde een jongen enthousiast bij ondiep water. In zijn spel viel hij voorover het water in. Natuurlijk schrok hij daar erg en hij was nat en koud geworden. Allemaal hele vervelend. Natuurlijk waren wij er om hem te troosten, te helpen en weer op te warmen.

Je kunt hier op verschillende manieren naar kijken. Je kunt hiernaar kijken en dit bestempelen als een ongeluk. Wij zien het als een incident waarin ook een waardevolle leerervaring verborgen zit.

Deze jongen heeft in deze situatie heel veel geleerd; beter op zijn omgeving te letten bij het rondrennen, bewuster te bewegen in de buurt van water en het risico leren inschatten. En hij heeft ook geleerd dat er iets mis kan gaan, maar ook dat het dan weer goed komt. 

Dit zijn lessen die je niet kunt overbrengen door alleen te waarschuwen.

Het toestaan van risicovol spel vraagt iets van ons als opvoeders. Het vraagt vertrouwen en soms ook moed.

We leven in een tijd waarin veiligheid centraal staat en waarin onzekerheid en angst een grotere rol spelen in vele levens. En toch kun je je afvragen wat je wil voorleven aan je kinderen en wat je hen wil meegeven? Want kinderen bootsen alles na van wat hun omgeving (ouders, opvoeders, vriendjes, nieuwsberichten die zij meekijken enz.) hen voorleven.

 

Ik heb zelf het geluk gehad op te groeien in de jaren '70 bij jonge (misschien iets naïeve) ouders die vol vertrouwen waren. Zo mochten wij, mijn zus en ik, al jong eindeloos buiten spelen, uit het zicht van ouders en zelfs 'zwerven'. Dat was voor ons het naspelen van het verhaal Alleen op de wereld. Met een rugzak vol speelgoed, een briefje met ons adres en telefoonnummer en een kwartje om te bellen, mochten we 'de weide wereld' in. Dat leverde heerlijke dagen op waarin we van alles ontdekten. Ook dat verdwalen best moeilijk is;-)

Ook al realiseer ik mij terdege dat die tijd voorbij is en dat een beetje meer vangrails inbouwen best een goed idee is, toch gun ik kinderen iets meer van deze vrijheid en de ruimte om zelf te mogen ontdekken. Hierdoor geven we de kinderen een enorm geschenk en helpen we hen zich te ontwikkelen tot veerkrachtige, zelfstandige volwassenen.